روانشناسی سلامت یک زمینه ی تخصصی است که بر چگونگی زیست شناسی، روانشناسی، رفتار و عوامل اجتماعی که بر سلامت و بیماری تاثیر می گذارند، تمرکز دارد. روانشناسی پزشکی و طب رفتاری، گاهی به جای همدیگر با اصطلاح روانشناسی سلامت، استفاده می شوند.
سلامتی و بیماری توسط طیف گسترده ای از عوامل، تحت تاثیر قرار می گیرند. در حالی که بیماری های واگیردار و ارثی شایع هستند، بسیاری از عوامل رفتاری و روان شناختی وجود دارند که می توانند به طور کلی رفاه جسمانی و شرایط مختلف پزشکی را تحت تاثیر قرار دهند.
یک دید کلی از روانشناسی سلامت
- زمینه روانشناسی سلامت بر ارتقاء سلامت و همچنین به عنوان پیشگیری و درمان بیماری ها، متمرکز شده است.
- روانشناسان سلامت همچنین در درک این که چگونه مردم در مقابل بیماری ها واکنش نشان می دهند و با آن ها مقابله می کنند و بهبود می یابند، تمرکز دارند.
- برخی از روانشناسان سلامت، در بهبود روند سیستم مراقبت های بهداشتی و رویکرد دولت بر سیاست مراقبت های سلامتی، کار می کنند.
بخش ۳۸ انجمن روانشناسی آمریکا، به روانشناسی سلامت اختصاص داده شده است. طبق این بخش، آن ها بر درک بهتر سلامتی و بیماری و بررسی عوامل روان شناختی که سلامت را تحت تاثیر قرار می دهند و به سیستم مراقبت های سلامت و سیاست های سلامت کمک می کنند، تمرکز دارند.
چگونه روانشناسی سلامت، نسبت به زمینه های دیگر روانشناسی متفاوت است؟
بنابراین، چه چیزی باعث منحصر به فرد بودن روانشناسی سلامت می شود؟ روانشناسی سلامت به چه شیوه ای بر درک و فهم ما از بهداشت و سلامتی کمک می کند؟
با توجه به تاکید روانشناسی سلامت بر رفتار و تغییرات رفتاری، روانشناسی سهم منحصر به فردی را در ایجاد آن دارد. به عنوان مثال، روانشناسان سلامت در حال حاضر تحقیقات کاربردی را در زمینه ی توسعه ی عادات سالم و همچنین پیشگیری یا کاهش رفتارهای ناسالم انجام می دهند. تاثیر رفتار بر سلامت و همچنین تاثیر وضعیت های سلامت و بیماری بر عوامل روان شناختی، در حال بررسی هستند.
بیماری های مربوط به عوامل رفتاری و روان شناختی
برخی از بیماری هایی که به عوامل روان شناختی یا رفتاری مربوط هستند، عبارتند از:
- سکته مغزی
- بیماری قلبی
- ایدزHIV /
- سرطان
- تولد نوزادان ناقص و مرگ و میر نوزادان
- بیماری های عفونی
بر اساس یک مطالعه(Mokdad و همکارانش، ۲۰۰۴)، نزدیک به نیمی از مرگ و میر در ایالات متحده می تواند به رفتارها یا دیگر عوامل خطر آفرین که بیشترشان قابل پیشگیری هستند، مرتبط باشند. روانشناسان سلامت با افراد، گروه ها و جوامع برای کاهش این عوامل مخاطره انگیز و بهبود سلامت کلی و کاهش بیماری، کار می کنند.
مسائل کنونی در روانشناسی سلامت
در حالی که روانشناسان سلامت در طیف گسترده ای از فعالیت ها درگیر هستند، در ادامه، تنها به تعداد کمی از مسائل کنونی در روانشناسی سلامت اشاره می کنیم:
- کاهش استرس
- مدیریت و کنترل وزن
- ترک سیگار
- بهبود تغذیه روزانه
- کاهش رفتارهای پرخطر جنسی
- مراقبت از آسایشگاه و مشاوره غم و اندوه برای بیماران لاعلاج
آشنایی با مدل Biosocial در روانشناسی سلامت
امروزه، رویکرد اصلی مورد استفاده در روانشناسی سلامت به عنوان مدل Biosocial شناخته می شود. بر اساس این دیدگاه، بیماری و سلامت نتیجه ی ترکیبی از عوامل زیستی، روان شناختی و اجتماعی هستند.
- عوامل بیولوژیکی شامل ویژگی های شخصیتی و اختلالات ژنتیکی به ارث برده شده هستند.
- عوامل روان شناختی شامل سبک زندگی، ویژگی های شخصیتی و سطوح استرس می باشد.
- عوامل اجتماعی مواردی نظیر پشتیبانی از سیستم های اجتماعی، روابط خانوادگی و باورهای فرهنگی را شامل می شود.
چگونه روانشناسی سلامت می تواند به شما کمک کند؟
روانشناسی سلامت، زمینه ای است که به سرعت در حال رشد می باشد. در حالی که با افزایش تعداد افرادی که به دنبال به دست گرفتن کنترل سلامت خود هستند، افراد بیشتری به دنبال اطلاعات و منابع مرتبط با سلامت می باشند. روانشناسان سلامت ، بر آموزش مردم در مورد سلامت و تندرستی شان متمرکز شده اند، به طوری که تقاضا از سوی مردم برای انجام این کار افزایش یافته است.
روانشناسی سلامت، می تواند برای افراد در راه ها و روش های مختلفی سودمند باشد. بسیاری از متخصصان در این حوزه، به طور خاص در زمینه های پیشگیری و توجه به مردم و همچنین کمک به جلوگیری از مشکلات سلامتی قبل از اینکه شروع شوند، کار می کنند. این روند ممکن است شامل کمک به مردم جهت حفظ وزن سالم، اجتناب از رفتارهای پرخطر و ناسالم و حفظ چشم اندازی مثبت که می تواند با استرس، افسردگی و اضطراب مبارزه کند، باشد.
